Waarom gebruiken we bij De Kinesist geen lactaat testen?

Inspanningstest

Melkzuur

Vraag aan een sporter: hoe komt het dat je van zware inspanning snel moe wordt? Grote kans dat je het antwoord krijgt: dat komt door de verzuring. Of wat meer in detail: dat komt door de ophoping van melkzuur in je spieren. Maar nu het mogelijk is om tijdens het sporten in de spieren te kijken, blijkt daar minder zuur aanwezig dan verwacht zo schrijft Henk Leenaers al in 2004 in het NRC. Sterker nog er verscheen in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Science een artikel met de provocerende titel: Lactic acid - the latest performanceenhancing drug. Melkzuur alsstimulerend middel? Dat is de wereld op zijn kop. Hoe zit het nu?

Normaal gesproken haalt de spier zijn energie uit de royaal in het lichaam aanwezige suikers en vetten. Bij de verbranding daarvan gebruikt de spier zuurstof en produceert koolzuur, een afvalproduct dat via de bloedbaan de longen bereikt om te worden uitgeademd. Bij extreme spierbelastingen begint deze verbrandingsmotor in het lichaam te haperen; ondanks zijn gehijg kan de sporter onvoldoende zuurstof naar de spieren brengen om de brandstof goed te verbranden. Noodgedwongen schakelt het lichaam over op een verbranding zonder zuurstof. Waardoor er naast koolzuur ook H+-ionen en lactaationen vrijkomen. H+ en lactaat zijn samen melkzuur. Door productie van melkzuur treedt PH-daling op (verzuring) in de spier en uiteindelijk ook in het bloed. Dit heeft als gevolg schade aan de spierwand en aantasting van de enzymsysteem tot gevolg. Het enzymsysteem dat noodzakelijk is voor energielevering en spiercontractie. Waardoor het het vermogen van de spier om samen te trekken afneemt. Met andere woorden melkzuur is de oorzaak van vermoeidheid. Tenminste zo werd altijd gedacht en verzuring is een algemeen begrip geworden. 

Wel lactaat, geen verzuring

Anaerobe verbranding van glucose (verbranding van de brandstof zonder zuurstof), leidt tot een productie van lactaat, maar niet tot verzuring zo legt Wim Burgerhout uit in zijn artikelen in Sportgericht. Sterker nog de H+ ionen die vrijkomen worden gebonden; de verzuring wordt tegen gegaan! Maar toch zien we een PH-daling in de spieren. Hoe kan dat? Het blijkt dat uit een ander stuk verbranding een H+-ion vrij komt. Vergelijk het met een gerecht dat bereid is met azijn en keukenzout. Daarin zul je H+-ionen tegen komen (uit de azijnzuur) en Cl-ionen tegenkomen (uit het zout), wil het zeggen dat er zoutzuur in het eten is gedaan? Nee, en zo is het ook met het melkzuur. 

Concluderend: De spier ontwikkelt bij inspanning geen melkzuur. Wel de bouwstenen van melkzuur (lactaat en H+ -ionen), maar die komen vrij uit verschillende biochemische processen.

Merlkzuur en bloedzuur ontkoppelen

De klassieke theorie dat spiervermoeidheid door ‘melkzuur’ wordt veroorzaakt, is zeer onwaarschijnlijk geworden. Wel treedt er verzuring op. Echter de laatste onderzoeken tonen aan dat verzuring de spier lijkt te beschermen tegen beschadiging. Daarbij komt nog dat het in de spier geproduceerde zuur door het bloed wordt afgevoerd. Jeneson geeft aan dat dit voor de longen een signaal is om extra koolzuur af te voeren. "Kijk je alleen naar de spier, en dan zie je de verzuring, kijk je naar het hele lichaam dan zie je hoe de been spieren samenwerken met hart en longen".

We moeten dus melkzuur en bloedzuur ontkoppelen. Jeneson vermoedt ook dat een daling van de PH in het bloed het ademhalingssysteem aanspoort om over te gaan op op flink hijgen. Als een flink ventilator blazen de longen het overtollige zuur uit de spieren.

IMG_9432

De praktijk

Kort maar krachtig gezegd: lactaat is gezond en van verzuren worden je spieren niet moe. Wat betekent dit nu voor de trainingspraktijk? Fysiologie Hoogleraar aan de universiteit van Maastricht toont ook al zijn twijfels "als een enkele spier melkzuur produceert dan mengt een heel klein beetje met 5 liter schoonbloed. Dat geeft een enorme verdunning." De waarde van zo'n meting is dus heel beperkt "want als je in de zee plast gaat de temperatuur van de zee ook niet omhoog".